Archive for Mart, 2008
DNA Bankası Nedir?
DNA bankaları hücreleri veya hücrelerden izole edilmiş genetik bilgiyi içeren biyolojik örneklerin (DNA, cDNA) uzun süreli depolandığı ve kayıt sistemlerinin oluşturulduğu birimlerdir. Dünyada yaygın olarak DNA bankaları, üniversite ve benzeri araştırma merkezlerine, Adli Tıp Kurumları’ na veya Silahlı Kuvvetler’ e bağlı olarak etkinliklerini sürdürebildikleri gibi aynı zamanda ticari amaçlı servis birimleri de olabilmektedir. TÜBİTAK DNA/Doku Bankası biyomedikal araştırmalara altyapı ve biyolojik örnek kaynağı oluşturmak amacıyla nadir görülen kalıtsal hastalıklardan etkilenmiş kişilerin ve bu kişilerin ailelerine ait biyolojik örneklerin uzun süreli depolandığı bir birimdir.
DNA Bankalarına Neden Gereksinim Vardır?
Ülkemizde, doğum oranının yüksek olması, kadınlarda doğurganlık döneminin uzun süreli olması, akraba evliliklerinin sıklıkla görülmesi (ortalama % 25) ve buna bağlı olarak da otozomal resesif hastalıkların insidansındaki artış, tanı ve araştırma açısından nadir görülen kalıtsal hastalıkları ön plana çıkarmaktadır. Banka arşivinin biyomedikal araştırmalarda kullanılması, tıbbi açıdan bu hastalıklarda tanı ve tedaviye, bilimsel açıdan ise genetik epidemiyoloji çalışmalarına, yeni tanı araçlarının geliştirilmesine, geniş aile ağaçları ile yeni hastalık genlerinin bulunabilmesine ve hastalıkların moleküler mekanizmalarının açıklanmasına katkıda bulunmaktadır. Bu amaçlar doğrultusunda biyolojik örneklerin bankalanması gereksinimi doğmaktadır. Araştırmalar için yeterli sayıda ve uygun kalitede örnek toplanabilmesi, aynı örnek üzerinde çeşitli testlerin uygulanabilmesi ve bu testlerin yıllar içinde tekrar edilebilmesi olanağını sağladığı için DNA bankaları çok önemli bir altyapı unsurudur.
DNA/Doku Bankası
DNA/Doku Bankası, 1994 yılında Türkiye Teknoloji ve Geliştirme Vakfı (TTGV) tarafından desteklenen stratejik odak nokta projesi kapsamında kurulmuştur. Çalışmalar 1995 yılından itibaren TÜBİTAK Başkanlığı ve Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğü arasındaki protokole bağlı olarak “Kolaylık Birimi” sıfatı ile devam etmektedir. Bankanın ana amacı nadir görülen kalıtsal hastalıklarda biyolojik örnekleri arşivleyerek biyomedikal araştırmalara altyapı oluşturmaktır. Bu amaca yönelik olarak DNA, cDNA, doku/hücre gibi gen ve gen kaynakları korunmakta, genetik bilgiler veri tabanında saklanmaktadır. Ayrıca, uluslararası çerçeve kurallarına uyum ve diğer ülkelerin DNA bankalarıyla harmonizasyonu sağlamak açısından etik ve hukuksal boyuttaki düzenlemeler de bankanın çalışmaları arasındadır. DNA/Doku Bankası International Society for Biological and Environmental Repositories (ISBER) üyesidir.